Nếu không có ánh sáng, mọi công trình sẽ mất hết vẻ đẹp của nó. Ánh sáng nghệ thuật tâm linh đặc biệt ở chỗ, vừa phải đáp ứng công dụng chiếu sáng, vừa đạt tính nghệ thuật mà lại không “xâm phạm” tới tính tôn nghiêm và trang trọng. Nếu không sẽ làm mất đi sự linh thiêng và ảnh hưởng tới văn hóa nhà thờ, đền chùa.
Ánh sáng quyết định tới sự tinh tế và vẻ ấn tượng của công trình. Thật vậy, ánh sáng làm bật lên nét riêng của từng cá thể, chi tiết trong tổng thể. Nó dẫn dắt và đóng vai trò trung gian để đem tới sự hòa hợp giữa kiến trúc với môi trường xung quanh. Thực tế cho thấy rằng, không có ánh sáng, nghệ thuật đều lẩn trốn hết. Ánh sáng thu hút tầm nhìn và phản ánh được cái hồn của đối tượng được chiếu sáng. Đồng thời tạo hiệu quả tinh tế, tác động trực tiếp tới thành phần kiến trúc. Ở các công trình khác nhau thì việc bố trí và lựa chọn nơi lắp cũng cần có sự tương thích và phù hợp.
Ánh sáng nghệ thuật trong ngôi Chùa
Ánh sáng là một phần quan trọng trong kiến trúc của mọi công trình. Ánh sáng được chia thành 2 loại là ánh sáng tự nhiên và nhân tạo. Đối với nơi tâm linh như ngôi Tự viện, phòng thờ tại gia đình thì ánh sáng phải có sự cân đối giữa kỹ thuật và nghệ thuật. Không chỉ cung cấp đủ lượng sáng để Phật tư tham dự ngôi Tự viện thuận tiện mà yếu tố này còn đem đến một không gian tôn nghiêm, trang trọng. Đặc biệt, khu vực Ban Tam Bảo và hoặc trước ban thờ Tư gia được chú trọng hơn cả để mọi người tăng thêm sự tập trung trong quá trình làm lễ. Mục đích của việc lựa chọn ánh sáng phù hợp làm tôn cái đẹp trong thiết kế.
Hệ thống tượng Ban Tam Bảo Chùa Hưng Long – Đông Anh – Hà Nội (Chi nhánh Tổ Đình Vĩnh Nghiêm – TP. Hồ Chí Minh)
Đối với những nơi thờ tự thì ánh sáng không chỉ làm rõ các khu vực mà còn phải tạo nên sự huyền ảo. Chúng cần có sự hòa hợp với nội thất kiến trúc tại nơi linh thiêng và thoát tục này.
Phần lớn các ngôi chùa ở nước ta đều bố trí đèn sáng mạnh nhất ở ngoài sân và tối dần vào trong. Khi tới tiền tế hoặc tiền đường thì ánh sáng giảm dần và không còn sáng rõ nữa. Bởi lúc này, ánh sáng đã hòa nhập trong không gian u tịch, âm u và tĩnh mịch. Ngược lại với bên Công giáo làm nổi bật lên khu vực chính thì chùa lại làm mờ và tối hẳn khi đi tới gần các bức tượng thờ. Vì trong quan niệm của họ, ánh sáng phát ra từ bức tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, tượng Phật là đẹp và lung linh nhất. Ánh sáng nhân tạo chỉ làm nền và tôn lên vẻ huyền bí ở nơi tâm linh này.
Tượng Đức Chúa Ông và Già Lam – Chân Tể và Hộ Pháp Khuyến Thiện
Ở các ngôi chùa, ánh sáng sẽ giảm dần từ ngoài vào trong để tạo nên sự huyền bí, âm u và tĩnh mịch
Dù vậy, tính nghệ thuật ở các ngôi chùa vẫn không mất đi mà có sự kết hợp chặt chẽ giữa ánh sáng tự nhiên, nhân tạo cùng vị trí bày đặt tượng pháp. Những loại đèn thường được sử dụng là đèn led tối màu, đèn vàng để mọi người có thể thấy rõ được màu sắc từ các bức tượng. Từng đường nét, chi tiết và hình dáng của bức tượng được phô bày rõ nét và đặc biệt nhờ sự trợ giúp của bóng đèn mờ mờ ảo ảo. Trường hợp nơi thờ tự dùng đèn với công suất lớn sẽ làm mất đi giá trị tâm linh và văn hóa tinh túy.
Ánh sáng nghệ thuật tâm linh tại nhà thờ, ngôi chùa và đền tự có điểm khác biệt so với các công trình hiện đại. Ở đây, tính nghệ thuật được nâng cao nhưng không làm mất đi nét truyền thống và vốn có của những nơi này. Do đó, việc bố trí và lắp đặt đèn chiếu sáng là điều rất quan trọng mà người thực hiện cần quan tâm và xử lý.
